Tục bắt chồng của thiếu nữ Kơho Sre

Kơho Sre là một nhóm tộc người phân bố rộng rãi từ đồng bằng ven biển tỉnh Đồng nai - Bình thuận lên đến nam Lâm Đồng. Nhóm Kơho Sre chiếm khoảng hơn một nửa trong tổng số 150.000 người của cả tộc Kơho. Mang nguồn cội của nền văn hóa biển, người Kơho Sre đã sáng tạo nên những sắc thái văn hóa vô cùng đặc sặc, trong đó phải kể đến các phong tục trong cưới xin.

Người Kơho Sre thường coi trọng chế độ mẫu hệ. Chính vì vậy, ý kiến của bà già được tôn trọng hơn là ý kiến của ông già, người vợ quyết định mọi việc thu chi trong gia đình, nhưng lao động chính trong gia đình thì vẫn là người đàn ông. Đây chính là nguồn cội cho tục bắt chồng của người phụ nữ Kơho Sre .

 Trai gái Kơho Sre  đến tuổi yêu đương thường qua nhưng lần hẹn hò đêm trăng. Nếu người con trai đã để mắt đến một người con gái nào thì đến tối người con trai sẽ đến nhà con gái đó để trò chuyện với nhau. Tiếng đàn môi rung lên bên vách, chỗ người con gái ở thay lời muốn nói, là tín hiệu để hẹn hò. Họ rất tự do trong quá trình tìm hiểu nhau, như vậy khi hai người đã thật sự mến nhau, ưng thuận và quyết định tiến tới hôn nhân, người con gái sẽ thưa chuyện cùng cha mẹ để chọn ngày hẹn với nhà bên trai qua hỏi chồng.

alt
Nguồn ảnh:  baolamdong.vn

Trước khi qua nhà trai đi hỏi chồng bên họ người con gái sẽ có một buổi bàn bạc, trong đó người giữ vai trò quan trọng và có tiếng nói nhất đó là ông cậu. Sau khi nhà gái đã bàn bạc và có sự thống nhất với nhau, họ sẽ xin hẹn với bên gia đình trai trước hai hoặc ba ngày để đến bàn việc hỏi cưới chồng. Thời gian mà họ đến sẽ là vào buổi tối khoảng tầm 7 giờ tối, bên họ gái sẽ cử ra hai người biết cư xử ăn nói gọi là kon gùng (ông mai) để mở đầu câu chuyện (tề lam gùng lọt). Thời gian trình bày nói chuyện trao đổi về lễ vật, ràng buộc, có thể rất lâu. Đến khi hai bên đã thống nhất cho đôi bạn trẻ đến với nhau thì bên trai sẽ yêu cầu những lễ vật mà nhà gái sẽ phải đưa cho họ trai, đó gọi là ‘rơkă kạr’.

Số lễ vật đó bao gồm 1 con trâu (bắt buộc phải có). Vàng tùy theo người ít người nhiều. Áo cho bố chồng (ào bẹp), chuỗi hạt (nhòng trang, nhòng keo), một bộ áo ves cho bố chồng hay chú chồng, một nồi bằng đồng gọi ‘glá’, một ống điếu hút thuốc bằng tre,…Số lượng vật thách cưới mỗi đám có khác nhau tùy theo họ trai đòi nhiều hay ít, và sẽ chọn ngày làm đám hỏi, ngày đó gọi là ‘vơ chik bộ’, đó là ngày định ước quan trọng với nhiều nghi thức, người đại diện tiến hành mọi việc trong ngày này vẫn là ông cậu.

Lúc này ông cậu bên nhà trai và ông cậu bên nhà gái sẽ đứng trước ché rượu cần để cầu xin ơn yàng chúc phúc cho đôi bạn trẻ mọi việc tốt đẹp, đôi bạn trẻ này sẽ đứng trước ché rượu cần rồi họ sẽ lấy một cái ồi trùm đầu người con trai và con gái lại với nhau. Chiếc vòng của người con gái được trao cho người con trai và vòng của con trai trao cho con gái. Sau đó hai người uống chung một chén rượu cần do ông cậu rót cho. Khi mọi việc đã xong bên họ gái sẽ chọn ngày đưa lễ vật. Đưa mọi lễ vật xong, bên họ trai và bên họ gái mới thống nhất với nhau ngày làm đám cưới. Nếu chưa đủ lễ vật, họ vẫn thành vợ chồng nhưng chưa được cưới. Khi nào có đủ khả năng thì làm, có khi kéo dài cả chục năm.

Người Kơho cũng có tục nối dây, chấp nhận kiểu hôn nhân lấy con cô con cậu, tục nối dây thường được duy trì ở các dòng họ khá giả do họ sợ mất cái tài sản, nên không cho người ngoài bước vào gia đình mình. Họ chỉ muốn con cháu trong dòng họ nắm giữ của cải. Phong tục đó nay vẫn còn nhưng ít, như ở làng văn hóa Kminh.

Ngày xưa còn có phong tục phải lấy em hoặc chị vợ nếu chẳng may vợ qua đời, mới được ở lại nhà đó, không thì người đàn ông đó sẽ bị đuổi về nhà bố mẹ hay chị em mình.

Phong tục trong cưới hỏi ngày dần bị lãng quên, có những tục lệ nào đó ngày nay không còn nữa, do cuộc giao lưu tiếp biến văn hóa giữa các tộc người. Tuy vậy những nét đẹp của mỹ tục vẫn tồn tại thành truyền thống, những hủ tục thách đố, trả nợ nhạt phai dần.
 
Hồng Thúy(st)
CamnangCuoihoi.com

Tin liên quan:
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Tìm Kiếm

Đơn vị tài trợ

Facebook Fan

Link liên kết